CEMT transport i upućivanje vozača – kada nastaje obaveza prijave upućivanja vozača?

Mnoge transportne kompanije koje su registrovane van Evropske unije, koriste CEMT dozvole za obavljanje međunarodnog transporta robe u Evropi. Međutim, jedno od pitanja koje se često postavlja jeste: u kojim situacijama vozač podleže pravilima o upućivanju vozača i kada je potrebno podneti prijavu upućivanja?

Prema opštim pravilima Direktive (EU) 2020/1057, upućivanjem se smatraju međunarodne transportne operacije koje se obavljaju između država koje nisu država registracije prevoznika. Drugim rečima, kada prevoznik iz Srbije obavlja transport između dve druge države (na primer Poljska–Nemačka ili Francuska–Austrija), takva transportna operacija se, prema opštim kriterijumima, smatra upućivanjem vozača.

Sa druge strane, bilateralni transport između Srbije i druge države, kao i povratak u Srbiju, po pravilu, ne se smatraju upućivanjem.

Šta se ne smatra upućivanjem vozača?

Prema pravilima Paketa mobilnosti, upućivanjem se ne smatraju: 

• Bilateralne međunarodne transportne operacije između matične države i druge države;
• Ograničene dodatne aktivnosti u okviru pravila 1+1 i 0+2;
• Tranzit kroz državu bez utovara ili istovara;
• Određene drumske deonice kombinovanog transporta kada predstavljaju bilateralnu operaciju
• Transport praznim vozilom nakon istovara

Šta podrazumevaju pravila 1+1 i 0+2?

Evropska komisija je kroz svoja neobavezujuća tumačenja dodatno pojasnila situacije u kojima se tokom bilateralnog transporta obavljaju dodatni utovari i istovari:

• Pravilo „1+1“ omogućava da se tokom odlaska iz matične države i tokom povratka u matičnu državu izvrši po jedan dodatni utovar i/ili istovar bez nastanka obaveze upućivanja.
• Pravilo „0+2“ predviđa da, ukoliko tokom odlaska nije bilo dodatnih aktivnosti utovara ili istovara, tokom povratka mogu da budu izvršene dve takve aktivnosti bez nastanka obaveze upućivanja.

Svaka dodatna operacija izvan ovih ograničenja može dovesti do toga da se vozač smatra upućenim.

Kako se ova pravila primenjuju na CEMT transport?

Kod CEMT prevoza situacija je specifična. Nakon što prevoznik obavi početnu bilateralnu vožnju između države osnivanja i druge države članice CEMT sistema, dozvoljeno mu je da obavi još najviše tri dodatne transportne operacije sa teretom između drugih država pre povratka u matičnu zemlju.

Upravo te dodatne transportne operacije predstavljaju najvažnije pitanje sa aspekta upućivanja vozača.

Prema opštim kriterijumima Direktive (EU) 2020/1057, vozač bi se smatrao upućenim tokom ovih dodatnih međunarodnih transportnih operacija, odnosno od završetka bilateralnog transporta iz matične države, pa sve do početka bilateralnog transporta kojim se vraća u matičnu državu. Praktično gledano, svaka od dodatnih CEMT vožnji između trećih država može predstavljati period upućivanja vozača.

Kada se vozač transportne kompanije iz Srbije smatra upućenim tokom CEMT transporta?

U produžetku smo objasnili različite primere transportnih operacija po CEMT-u:

PRIMER 1: Vozač transportne kompanije, čije je sedište u Srbiji,započinje transport utovarom robe u Srbiji i istovara robu u Varšavi (Poljska). Nakon završetka bilateralnog transporta između Srbije i Poljske, vozilo nastavlja sa dodatnim transportnim operacijama između drugih država. U Varšavi (PL) vozač potom utovara pun kamion robe i istovara u Berlinu(DE). U Berlinu (DE) nakon istovara, vozač tovari pun kamion robe i istovara u Parizu (FR).Nakon istovara u Parizu (FR), vozač sa praznim kamionom odlazi u Lion (FR) gde utovara robu i vraća se u Srbiju.

U ovom primeru, prevoznik iz Srbije najpre obavlja bilateralni transport iz Srbije u Poljsku, a zatim nastavlja sa transportnim operacijama Poljska –Nemačka i Nemačka–Francuska. Upravo ove vožnje, između država koje nisu matična zemlja prevoznika, predstavljaju situacije u kojima se vozač smatra upućenim, dakle, potrebna je prijava upućivanja za Poljsku, Nemačku i Francusku. Povratna vožnja iz Francuske u Srbiju smatra povratkom u matičnu zemlju i nije potrebna prijava.

Napomena: S obzirom da je Poljska propisala obavezu prijavljivanja vozača iz trećih zemalja i za bilateralni transport, to znači da se vozač mora prijaviti za period od momenta ulaska do momenta izlaska iz Poljske.

PRIMER 2: Vozač transportne kompanije, čije je sedište u Srbiji, prevozi pun kamion robe iz Srbije u Varšavu u Poljskoj (PL). Nakon završetka bilateralnog transporta između Srbije i Poljske, vozilo nastavlja sa dodatnim transportnim operacijama između drugih država. U Varšavi (PL) vozač potom utovara pun kamion robe i istovara u Berlinu(DE). U Berlinu (DE) nakon istovara, vozač sa praznim kamion odlazi u Pariz (FR) na utovar robe. Nakon utovara u Parizu (FR), vozač se vraća u Srbiju. 

U ovom primeru, prevoznik iz Srbije je najpre obavio bilateralni transport iz Srbije u Poljsku, nakon čega nastavlja sa transportnom operacijom Poljska–Nemačka. Po završetku istovara u Berlinu, vozilo se prazno kreće do Pariza, gde preuzima novu robu za povratak u Srbiju.

Za razliku od prethodnog primera, vozač u Francuskoj ne obavlja transportnu operaciju između dve države, već samo dolazi sa praznim vozilom na mesto novog utovara.

Zbog toga se upućivanje vozača u ovom scenariju odnosi na Poljsku i Nemačku – u Poljskoj od momenta utovara do izlaska iz Poljske, a u Nemačkoj od trenutka ulaska na teritoriju Nemačke do završetka istovara u Berlinu. Ovaj primer pokazuje da samo prisustvo vozila na teritoriji određene države, ne znači automatski i obavezu prijave upućivanja vozača. Za pravilnu procenu potrebno je analizirati konkretnu transportnu operaciju i ulogu koju vozač ima u svakoj pojedinačnoj državi.

Napomena: S obzirom da je Poljska propisala obavezu prijavljivanja vozača iz trećih zemalja i za bilateralni transport, to znači da se vozač mora prijaviti za period od momenta ulaska do momenta izlaska iz Poljske.

PRIMER 3: Vozač transportne kompanije, čije je sedište u Srbiji, prevozi pun kamion robe iz Srbije u Varšavu u Poljskoj (PL). Nakon završetka bilateralnog transporta između Srbije i Poljske, vozilo nastavlja sa dodatnim transportnim operacijama između drugih država. U Varšavi (PL) vozač potom utovara pun kamion robe i istovara u Berlinu (DE). U Berlinu (DE) nakon istovara, vozač tovari pun kamion robe i istovara u Parizu (FR). Nakon istovara u Parizu (FR), vozač sa praznim kamionom se vraća u Srbiju.

U ovom primeru, prevoznik iz Srbije najpre obavlja bilateralni transport iz Srbije u Poljsku, a zatim nastavlja sa transportnim operacijama Poljska–Nemačka i Nemačka–Francuska. Nakon istovara robe u Parizu, vozilo se prazno vraća u Srbiju, bez novog utovara u Francuskoj.

Vozač se u ovom scenariju smatra upućenim u Poljskoj od momenta utovara do izlaska iz Poljske, u  Nemačkoj od trenutka ulaska na teritoriju Nemačke do izlaska iz Nemačke, a u Francuskoj od ulaska na teritoriju Francuske do završetka istovara u Parizu.

Ovaj primer pokazuje da se period upućivanja završava sa okončanjem  relevantne transportne operacije, dok se povratak sa praznim vozilom u matičnu zemlju ne smatra novom transportnom operacijom koja bi stvarala dodatne obaveze prijave upućivanja vozača. 

Napomena: S obzirom da je Poljska propisala obavezu prijavljivanja vozača iz trećih zemalja i za bilateralni transport, to znači da se vozač mora prijaviti za period od momenta ulaska do momenta izlaska iz Poljske.

PRIMER 4: Vozač transportne kompanije, čije je sedište u Srbiji, prevozi pun kamion robe iz Srbije u Pariz (FR). Vozač prvo istovara robu koju je dovezao iz Srbije u Parizu, a potom i utovara novu robu koju vozi u Berlin (DE). U Berlinu, nakon istovara robe, vozač utovara u kamion novu robu u Berlinu koju vozi u Varšavu (PL). Nakon istovara robe u Varšavi, vozač utovara novu robu i iz Varšave odlazi u Linc (AT). U Lincu istovara robu iz Poljske i utovara novu robu, sa kojom se vraća u Srbiju. 

U ovom primeru, prevoznik iz Srbije, nakon bilateralnog transporta iz Srbije u Francusku, nastavlja sa više uzastopnih transportnih operacija između država članica Evropske unije: Francuska–Nemačka, Nemačka–Poljska i Poljska–Austrija. Tek nakon završetka poslednje operacije u Austriji vozilo se vraća u Srbiju.

Zbog ovakvog načina organizacije transporta, vozač se smatra upućenim u više država članica EU. Upućivanje u Francuskoj traje od početka utovara u Francuskoj do izlaska iz Francuske, u Nemačkoj od ulaska do izlaska iz Nemačke, u Poljskoj od ulaska do izlaska iz Poljske, dok u Austriji traje od ulaska na teritoriju Austrije do završetka istovara u Lincu.

Ovaj primer pokazuje kako se tokom jedne transportne ture mogu aktivirati obaveze prijave upućivanja u više država članica istovremeno. Što je veći broj međunarodnih operacija između država EU, to je veći značaj pravilnog upravljanja sa prijavama vozača i dokumentacijom, jer svaka država primenjuje sopstvena pravila kontrole i sankcionisanja eventualnih nepravilnosti.

Šta je važno za transportne kompanije?

Najveći problem u praksi nastaje kada prevoznik smatra da je CEMT dozvola dovoljna za obavljanje transporta, a zanemari obaveze koje proizlaze iz pravila o upućivanju vozača. Zbog toga je preporučljivo da transportne kompanije analiziraju svaku konkretnu CEMT operaciju  pojedinačno i provere da li postoji obaveza prijave upućivanja vozača u državama u kojima se transport obavlja.

EXPO pruža podršku transportnim kompanijama u analizi transportnih operacija, utvrđivanju obaveza prijavljivanja vozača i upravljanju administrativnim zahtevima koji proizlaze iz propisa Evropske unije.

Niste sigurni kada je potrebno da podnesete prijavu upućivanja vozača?

Kontaktirajte EXPO tim za stručnu procenu i podršku.